Een vrolijk stukje over het lijden van de mens
Er is wel een aantal publiciteitspsychiaters die het benadrukken: het leven is lijden. Of nee, zo zeggen ze het niet. Ze zeggen: lijden hoort erbij. Accepteer het maar en leer ermee te leven. Alsof ze het wiel hebben uitgevonden en dat is ook een beetje zo als je denkt dat de wereld pas 20 jaar rondjes draait met ons erop.
Maar die wereld draait al wat langer, en deed dat trouwens ook al toen wij er nog niet waren. Klagen deden de dieren en de planten toen niet, maar of ze niet leden onder het leven? Ook aan hun nageslachten kunnen we het niet navragen want ze praten nog steeds niet. Wij wel. En wij klagen en zeuren wat af. Niet te lang, want lijden mag niet. Je moet zo snel mogelijk met iemand (achter een gesloten deur) gaan praten, een app downloaden die je gelukkig maakt en natuurlijk zijn daar altijd nog de pillen waar je heel veel mensen blij mee maakt. Vooral de farmaceutische industriëlen. Niet de pillendraaiers zelf, nee. Wel de mannen en vrouwen CEO’s en aanverwante troontjes in de hoogste torens.
Dus nee, lijden mag niet. En niet alleen omdat je met het onderdrukken of verdoven ervan anderen rijk maakt. Ook omdat je vrienden, buren en collega’s niet goed weten hoe met het lijden van een ander om te gaan. Na een paar sullige vraagjes valt ie al snel: ‘Moet je niet eens met iemand gaan praten?’ Met alle gevolgen van dien want dat ga je dan doen en dan download je een paar apps en ga je met je receptje naar de apotheek en zo voort en zo verder.
Dat hele lijden doet er helemaal niet toe. Hoogstens een paar zinnetjes heb je erover kunnen zeggen, meer niet. We houden er gewoon niet van, moeilijk doen opent een wereld die is afgesloten sinds de interesse in het leven zelf is afgenomen. Want alles is interessant, behalve het leven zelf. En dat ‘alles’ bestaat uit dingen waar iedereen naar streeft. Geluk, liefde, rijkdom, gezondheid. En de illusie dat die allemaal bereikbaar zijn voor iedereen.
Dit is geen cultuurgeschiedenisles, maar wel een constatering van hoe we ervoor staan. Het is maar goed dat AI er nu is, dan hoef je al die filmpjes over dat onbereikbare geluk, die rijkdom, liefde en gezondheid niet meer te geloven. Want juist die verhaaltjes, die sprookjes veroorzaakten het verboden lijden. De eenzame toestand waarin je jezelf afvraagt: wat is er met mij aan de hand? Gebeurt er iets wat ik nog nooit heb meegemaakt? Zou het een originele gedachte van me kunnen opleveren als ik me erin verdiep? Een goed gesprek met een ander wellicht? Hoe heet het wat ik voel en zouden mijn voorouders dat ook hebben gevoeld? En hoe noemden zij het, en wat leerden zij over zichzelf en over anderen? Wat voor pijn is dit, hoe komt die in mijn systeem en is het misschien een aanwijzing dat ik iets moet veranderen, me ergens in moet verdiepen?
Zo kan ik nog wel even doorgaan. Juist in die eenzaamheid, waarin miljoenen goede vragen rondvliegen, leer je het leven en jezelf kennen. En kom niet aan met termen als ‘omarmen’ en ‘dankbaarheid’. Nee, rauw lijden en ten diepste de zin en de betekenis ervan onderzoeken en ervaren. Dat is je escape uit de poppenkast. En dan ben je als bij toverslag gelukkig, geliefd, rijk en gezond. Omdat je leeft en niet dood bent.
