Waarom vrouwen liever single zijn. De ‘discussie’ over de vrouw die geen relatie meer wil

Hij laait weer op: de discussie over de vraag waarom veel vrouwen ervoor kiezen om alleen te blijven, zonder man dus. ‘Discussie’ is een groot woord want er worden geen standpunten verdedigd, hoogstens veel uiterst persoonlijke ervaringen verteld. Die beginnen met ‘herkenbaar’ of ‘ik heb ook…’ of ‘mijn ervaring…’. Aanleiding is een essay van Carolien Spaanse in de Volkskrant begin dit jaar. Dat essay blijkt uiteindelijk toch een uitlopertje van alweer de eigen ervaring te zijn. Wat is daar mis mee? Niks natuurlijk, maar waarom vrouwen op een gegeven moment in hun leven ervoor kiezen om alleen te blijven zal om meer gaan dan minder zorgen, economische zelfstandigheid en meer vrijheid. Laat ik eens een poging wagen. Dit is geen persoonlijk verhaal, eerder een greep uit de verhalen en ervaringen van vrouwen in mijn omgeving en in mijn praktijk. En een beetje geschiedenis, want zonder valt er weinig te beweren.

Minder angst, dus veiliger

Wie De tweede sekse van Simone de Beauvoir heeft gelezen, weet dat vrouwenonderdrukking ver teruggaat. In de moderne psychologie en neurobiologie heet het dat je geschiedenis ligt opgeslagen in je cellen. Een mooi beeld om te illustreren dat afhankelijkheid en dus angstbeleving een lange geschiedenis in de vrouw hebben. Het zit er diep in, zo diep dat je het ook onbewust kunt noemen. Daarom ben je alert, je bewaakt je veiligheid en autonomie en werkt intussen aan een eigen bestaan. Dat hebben vrouwen bevochten in nog geen honderd jaar tijd. Terwijl die geschiedenis die De Beauvoir beschrijft minstens tweeduizend jaar duurde. Dat eigen bestaan krijg je niet zomaar, daar moet je wat voor doen. Vandaar dat we vrouwen die net zoveel (of meer) dan mannen presteren ook ‘powervrouwen’ noemen.

Afhankelijkheid en concessies om bevestiging te krijgen

Je moet het tegenwoordig overal bij zeggen: het gaat hier om een moderne westerse maatschappij. De vrouw is niet per se economisch afhankelijk, dus daar gaat het niet over. Wel om de bevestiging die je nodig hebt om deel kunt nemen aan de maatschappij, die in de basis door mannen is opgetrokken. Ook in een relatie wil je goedkeuring, bevestiging, geliefd en gezien worden. Wat doe je daarvoor? Wat heb je ervoor over? Welke concessie doe je? Wat laat je maar achterwege? De keuzes die je maakt, je richting die je inslaat, zelfs je gedachtenpatronen zijn afhankelijk van de wereld waarin je leeft. Nu niet aankomen met het drogje ‘dat geldt voor mannen ook’ want we hebben het nu over vrouwen.

Angst. Veiligheid als voorwaarde van bestaan

‘De boel bij elkaar houden’ – dat is wat veel vrouwen doen. Gezinnen, vriendenkringen, familie – vrouwen zijn nu eenmaal ‘relatiegericht’ en zorgen voor de gemeenschap, in wat voor vorm dan ook. We hoeven niet met het oertijd- en wildernisargumenten te komen om te weten dat veiligheid een belangrijke voorwaarde is om samen met anderen te blijven. Ook in een relatie dus. Zeker als je nog jong bent en een gezin wilt stichten. Je zoekt de ander op, je gaat een relatie aan, je vormt een sociale kring om jezelf heen. Welke vorm die systemen ook hebben, je leeft samen met anderen, al of niet samen in een huis. Die veiligheid en geborgenheid heb je nodig om kinderen op te voeden, om jezelf te ontwikkelen, iets tot stand te brengen in de maatschappij.

Je hebt niet alle tijd van de wereld

Noem het een kwestie van hormonen, dan kunnen we snel een sprong in de tijd maken, namelijk naar de periode waarin de nestdrang is verdwenen, de relaties een ander karakter krijgen en de vrouw in de gaten begint te krijgen dat het ook anders kan. En dat daar niet meer alle tijd van de wereld voor is. Niet alleen voor de vrijheid om zelf ‘leuke dingen’ te doen, maar vooral ook om je gedachten de vrije loop te laten, lichamelijk en geestelijk niet meer in het teken van de ander te leven en relaties aan te gaan die niet in het plaatje van het systeem passen. Is dat allemaal ‘jezelf zoeken’ en vooral met jezelf bezig zijn, zoals je in al die uitwassen van de good old New Age– bewegingen zag? Gelukkig niet.

Geestelijke verrijking na angst voor eenzaamheid, leegte en mislukking

Wat is het dan wel, vooral in de context van de man-vrouwrelatie? Als je je niet meer de ganse dag hoeft bezig te houden met wat anderen willen (baas, buitenwereld, man, kinderen) dan kunnen er mooie dingen gebeuren. Jammer genoeg gaat daar vaak heel wat angst aan vooraf. Angst voor eenzaamheid, voor leegte, voor mislukking. Want je bent toch pas geslaagd en succesvol als je overal goed in bent? Of als je op z’n minst alles doet? Maar als het doel van dat alles de bevestiging, de toestemming is dat je als volwaardig lid deelneemt aan die maatschappij, waar blijven dan de rest van je ideeën, gedachten, wensen, creaties? Tijd voor geestelijke verrijking! En die komt vrij als je de rollen laat vallen, zoals die in de relatie met een man.

Sterker, strijdbaarder, origineler, slimmer, sneller, integerder, authentieker en interessanter

Je gaat je hersens anders gebruiken, daar komt het op neer. En daar is veiligheid voor nodig, en dus de kunst om die aloude angst op afstand te zetten. Dat is wel een kwestie van praktisch te werk gaan: je zoekt veilige ruimtes op of maakt die zelf. Je neemt de tijd om anders te denken, te voelen, te kijken. Dat verandert je positie in het leven, misschien stijg je zelfs een beetje op en krijg je meer overzicht. En inzicht! Wat ga je doen als je leeft in een vrije ruimte waarin niemand iets van je vraagt? Toch vast en zeker heel andere dingen dan eerst… En word je dan opeens toch ‘supergelukkig’? Nou nee. Zeker niet in een wereld die met de dag onveiliger wordt. Maar je wordt wel sterker, strijdbaarder, origineler, slimmer, sneller, integerder, authentieker en interessanter. Volwaardig. Niet meer de tweede sekse. En wat betekent dat voor jou en de wereld om je heen?

Laat vooral hieronder je reactie achter!