Waarom je wel filosofische teksten moet lezen

Ergens – maakt niet uit waar – lees ik een commentaar op een filosofisch boek. De recensent (mag hij zich zo noemen?) citeert een lange zin die hij niet begrijpt. Ook niet na tien keer lezen. Zulke zinnen is hij vaker in het boek tegengekomen en hij vraagt zich af wie de doelgroep van de filosofisch schrijvende auteur is. Dat gaat wel heel snel. Omdat jij een paar zinnen niet begrijpt suggereer je dat de schrijver ervan niet over zijn doelgroep heeft nagedacht. Want dat is de impliciete beschuldiging en het commentaar komt dus ook niet verder dan dat. Jammer.

Een filosoof is niet bezig met zijn of haar doelgroep

Ongeacht het boek waar het hier om gaat garandeer ik je dat je heel veel zinnen in filosofische boeken niet kunt volgen. Ze verwijzen namelijk naar de wereld van de filosofie en die is groot, maar abstract. Om te beginnen is er denk ik nog nooit een filosoof bezig geweest met zijn of haar doelgroep. Nee, een filosoof is bezig met de waarheid, met het denken over het denken. En met reageren op andere filosofen, waar die ook vandaan komen, wanneer die ook leefden. De taal van een filosoof neemt je mee de vragen des levens in. Waarom denk je zoals je denkt? Waarom denk je dat dat zin heeft? Wat is zin? Is er een doel? Wat is een doel? Kun je iets willen, of kun je alleen iets denken? Nou, maak daar maar eens een doelgroepgericht tekstje op!

Kun je denken dat je gelooft of geloven dat je denkt?

Waarom moet je die teksten dan toch lezen? Omdat ze je begrip oprekken, ze maken je hersens wakker en activeren je op een andere manier dan platte tekstjes die voor Jan en Alleman te begrijpen zijn. Ze zijn ook vaak verontrustend, juist omdat je ze niet (meteen) begrijpt. Je ziet de verwijzing naar een Oude Griek niet, of de afwijzing van een Fransman uit de 15e eeuw. En het wordt al helemaal moeilijk als er religie bijkomt want dan wordt de wereld van het gelezene nog meer opgerekt. Is geloven hetzelfde als denken? Kun je denken dat je gelooft of geloven dat je denkt? En wat denk je dat dan de waarheid is? Wie zou die het scherpst hebben gezien, voorspeld, verkondigd?

Zin in een echte, lekkere, moeilijke filosofische tekst

Zo kunnen we nog wel even aan de gang blijven, maar als je al zover bent dat je dit hebt gelezen, dan heb je misschien wel zin in een echte, lekkere, moeilijke filosofische tekst. Alleen al bezig zijn met de pogingen te begrijpen is een zinvolle bezigheid. En als je dat maar vaak genoeg doet, dan ga je de wereld om je heen anders bekijken. Je gaat meer vragen stellen, niet alleen over die wereld, maar ook aan anderen. En dat vinden anderen leuk. Iedereen is er eigenlijk mee bezig: waarom doe ik wat ik doe? En daar is altijd wel wat interessants over te melden. Vinden de hersens lekker.

En ga nou niet zeggen dat genot geen zin heeft!