Kun je iets anders denken dan wat je denkt?

Natuurlijk bestaat dat, denk je. En het werkt, want als je positief denkt, dan oordeel je positief en dan zie je de toekomst positief in. Het helpt om jezelf toe te spreken als je voor een zware opdracht staat, en het helpt je niet al te negatief of verdrietig te zijn als er iets naars gebeurt. Heel eenvoudig, althans zo lijkt het.

Kun je anders denken dan je doet?

Kun je anders denken dan je doet? Veel positivo’s van deze tijd beweren van wel. Je kunt je gedachten sturen, zeggen ze. Je bent de baas over je eigen gedachten en als het niet makkelijk gaat dan zijn er eindeloos veel therapieën die je kunnen helpen om anders te denken dat je doet.

Waar je gedachten naartoe gaan – zijn ze kwijt?

Wat gebeurt er met je als je steeds maar bezig bent om anders te denken? Waar gaan je eerdere gedachten naartoe en hebben die nog ergens invloed op? Als je het ene moment iemand vervloekt omdat diegene je verlaten heeft, en even later besluit je het toch maar positief te zien en denk je: hij of zij kan niet anders, en ik ben weer vrij om te gaan en te staan waar ik wil. Dan heb je iets niet gedacht. En reken maar dat daar nog veel meer gedachten tussendoor zijn geweest. Zoals: ik moet positief denken en hoe doe ik dat dan, enzovoort.

Je kunt niet denken wat een ander denkt

Zo makkelijk is het dus niet. Gedachten zijn hersenactiviteiten die bij jou horen. Je kunt om te beginnen niet denken wat een ander denkt en je kunt je gedachten ook niet wegdoen of uitzetten. Sterker nog: je kunt alleen je eigen gedachten hebben, en daarmee zijn ze je leven. Dus je leven ligt niet buiten je, maar het zit in je. Niet alleen in je hoofd, maar ook in de rest van je lichaam. Jij bent je leven. En dan kun je daar met positief denken wel iets anders van willen maken, maar dat lukt niet. Hoogstens krijg je een boel stress en frustraties omdat je toch echt je eigen leven moet leiden.

En dan wordt het interessant. Want hoe weet je hoe dat eruit moet zien? Wat moet je doen en laten? Je kunt het niet zoals een ander doen, dus je bent volkomen op jezelf aangewezen. Wel kun je op basis van de buitenwereld bedenken wat je wilt, maar het wordt toch altijd jouw versie. En als je te hard probeert een soort van leven buiten jezelf te leiden, dan komt je hele systeem in opstand.

De boeddhisten zagen het goed

Terug naar die gedachten. De boeddhisten zagen het goed: observeer je gedachten, zonder oordeel. Ze zijn van jou, maar ze leiden vaak hun eigen leven. Ze komen en gaan, ze lopen en piepen door elkaar heen en je moet je best doen om er iets samenhangends van te maken. En als je je iets wilt herinneren wat je gedacht hebt, dan krijg je een vervormde versie terug. Hoe serieus moet je ze dan nemen? Moet je je er wel door laten leiden?

En dan wordt het nog interessanter want dat is helemaal aan jou. Het enige makkelijke eraan is dat je er niet aan ontkomt, aan die levensopdracht je te verdiepen in je gedachten en vanuit allerlei (morele) overwegingen ernaar te handelen. Of juist niet.