Als rouwen niet lukt – het leven zelf als rouwproces

Hoe moet je rouwen? Wat is gezond en wat niet, en wanneer is het klaar? Hoe weet je dat het rouwproces doorlopen is, zogezegd? Als een geliefd iemand overlijdt en je begint te beseffen dat diegene niet meer terugkomt, dan zit je er middenin. Je hebt als het ware de kern te pakken en die is ondraaglijk want onbegrijpelijk. Hoe kan iemand nou niet meer terugkomen die je nog voor je ziet? Je hoort zijn of haar stem in je hoofd, je herinnert je gebeurtenissen, gesprekken, gezichtsuitdrukkingen.

Je voelt je geestelijk en fysiek verscheurd

Iemand leeft voort in de herinneringen, zeggen mensen dan. Maar ook die gedachte kan ondraaglijk zijn, vooral omdat het slechts om herinneringen gaat, en die zijn er niet meer. Enfin, als je in de rouw zit heb je geen ruimte om op de filosofisch toer te gaan want je hebt pijn. Letterlijk in je hart, en verder in je hele lichaam. In het ergste geval voel je je verscheurd, letterlijk fysiek. Maar vooral ook geestelijk. Er is een eenheid doorbroken, er is iets afgebroken, iemand is van je afgescheurd.

Bestaan die fasen van rouw eigenlijk wel?

Mensen hebben het ook wel over fasen van rouw, dus daar heb ik het hier dan ook maar over. Het idee van fasen (ontkenning, woede, acceptatie) geeft houvast omdat het suggereert dat je jezelf een beetje kunt volgen. Van de ene fase in de andere, je weet ongeveer waar je bent en wat komen gaat. En dat houvast heb je nodig als je rouwt, het gaat alleen mis als je denkt dat je in een fase zit waar je helemaal niet inzit. Denken dat je het verlies ontkent terwijl het door merg en been gaat, kan je in de problemen brengen.

Hoe je rouwt hangt af van om wie je rouwt

Dus hoe weet je nou of je goed rouwt, of je in lijn met het proces de pijn verwerkt? Dan moet je toch op z’n minst een idee hebben van hoe dat proces eruit moet zien? Gelukkig moet je niks. Hoe je rouwt hangt af van om wie je rouwt. De relatie met de ander bepaalt de vorm en de inhoud van de rouw. Je doet het niet samen en toch neem je afscheid van elkaar op de enige manier die jullie relatie waardig is. Dan lukt het, dan voer je de verwijdering in je leven door zoals het past en natuurlijk verloopt. Niet volgens een boekje.

En als het niet lukt, dan lukt het niet. Voor alles is een tijd.